Een prijswinnend idee én een inspirerend verhaal

Hoe kan het dat patiënten met verschillende vormen van longkanker-uitzaaiingen dezelfde prognose krijgen? Die vraag vormde het begin van een wetenschappelijk onderzoek met grote gevolgen. Het leverde longarts Anneloes Noordhof van Frisius MC Leeuwarden de prestigieuze Auletiusprijs 2025 op, tijdens het Wetenschapssymposium van dit jaar. “Het mooiste? Samen nadenken over een idee dat uiteindelijk tot nieuw inzicht leidt.”

De basis voor het onderzoek ontstond tijdens haar opleiding tot longarts in Frisius MC. Inmiddels werkt ze hier sinds voorjaar 2023 als longarts. “Het idee kwam voort uit de praktijk. Ik vroeg me af: klopt het eigenlijk wel wat er in de internationale richtlijn staat over uitzaaiingen bij longkanker? En zo begon het.”

Het ging om de TNM-classificatie, een systeem dat artsen wereldwijd gebruiken om de ernst van longkanker te bepalen. Daarin krijgen alle patiënten met bepaalde uitzaaiingen (bijvoorbeeld in het borstvlies of in de andere long) dezelfde prognose. Maar zijn die vormen van uitzaaiing wel echt vergelijkbaar?

Samen met collega’s onderzocht ze dit verschil. Ze gebruikten gegevens uit de Nederlandse kankerregistratie (IKNL) om te vergelijken hoe lang patiënten met verschillende vormen van uitzaaiingen gemiddeld overleven. “We waren verrast door de uitkomst,” vertelt ze. “Patiënten met uitzaaiingen in het borstvlies (pleurale metastasen) hebben duidelijk een slechtere overleving dan mensen met uitzaaiingen in de andere long. Dat verschil blijkt dus wél belangrijk.”

Ze hadden bovendien verwacht dat het soort behandeling mogelijk nog invloed zou hebben op de uitkomst, maar dat bleek in dit onderzoek niet zo te zijn.

Het verschil in overleving is meer dan een wetenschappelijke bevinding. Het heeft mogelijk concrete gevolgen voor toekomstige richtlijnen, zoals de 10e editie van de TNM-classificatie. “Artsen kunnen betere keuzes maken als de prognose realistischer is. Dat helpt ook om patiënten beter te informeren.”

Op de vraag of het onderzoek een vervolg krijgt, hoeft ze niet lang na te denken. “Het zou geweldig zijn om dit onderzoek wereldwijd te herhalen, want longkanker komt in allerlei vormen voor en dat verschilt sterk per regio en afkomst. Als ik groot mag dromen: een wereldwijde database met gegevens van longkankerpatiënten. Dat zou pas inzicht geven!”

Wat ze het leukste vond aan het onderzoek? Niet de statistiek of de publicaties, maar het contact met collega’s. “Het samen puzzelen, ideeën uitwisselen. Je begint met een gevoel of een vraag, en werkt dat stap voor stap uit. En ja, soms krijg je een document terug met veel commentaar, maar dat maakt het alleen maar beter.”

Het onderzoek werd bekroond met de Auletiusprijs. Wat wenst ze Frisius MC verder toe? “Ik zie al mooie stappen op het gebied van onderzoek. Maar het kan altijd meer. Juist de combinatie van zorg en wetenschap is belangrijk – dat is ook waar STZ voor staat. Dit onderzoek begon in de spreekkamer, en groeide uit tot een studie met impact. Hoe mooi is het om dat hier, in Friesland, te kunnen doen?”