Gynaecologie en Verloskunde

De afdeling Gynaecologie en Verloskunde van Frisius MC onderzoekt en behandelt aandoeningen van de vrouwelijke voortplantingsorganen en begeleidt u tijdens uw zwangerschap en bevalling. U kunt bij ons terecht met klachten rond onder meer menstruatie, overgang, vruchtbaarheid, bekkenbodem en seksuele gezondheid. Tijdens uw zwangerschap en bevalling staat ons verloskundig team dag en nacht voor u klaar voor persoonlijke zorg en begeleiding.
Locaties
Poliklinieken
Verpleegafdelingen
Poliklinieken
Verpleegafdelingen
Poliklinieken
Meer informatie gynaecologie
Heeft u vragen over uw gezondheid als vrouw? Wij ondersteunen vrouwen in alle levensfasen. Van anticonceptie en fertiliteit tot bekkenbodemklachten, seksualiteit en gynaecologische aandoeningen. Hieronder vindt u meer informatie over de verschillende aandachtsgebieden binnen de gynaecologie en de zorg die wij bieden.
Als u niet zwanger wilt worden is het raadzaam een voorbehoedsmiddel te gebruiken. Ook bij ruim bloedverlies tijdens de menstruaties kan een vorm van anticonceptie nuttig zijn. Na onderzoek door uw gynaecoloog zullen de verschillende opties besproken worden. Een recept voor ‘de pil’ kan worden voorgeschreven of er kan een anticonceptiestaafje of spiraaltje worden geplaatst.
Sterilisatie
Een sterilisatie is een onomkeerbare methode die alleen wordt toegepast als u geen kinderen (meer) wilt. Ook mannen kunnen een sterilisatie ondergaan. Het is een blijvende vorm van anticonceptie die maar moeizaam ongedaan gemaakt kan worden. Een hersteloperatie lukt niet altijd. Het is belangrijk deze keuze goed te bespreken en samen tot een passende keuze te komen.
Bij de goedaardige aandoening endometriose zit er hormoongevoelig weefsel buiten de baarmoederholte. Dit kan bijvoorbeeld op de eierstokken, eileiders, het buikvlies, of ín de baarmoederwand het geval zijn. Soms is er een ernstigere vorm waarbij de endometriose doorgroeit naar de blaas of darm. Endometriose kan tijdens de ongesteldheid hevige klachten geven zoals buikpijn, pijn het plassen, pijn bij de ontlasting of pijn bij het vrijen.
Bij langer bestaande endometriose kunnen langdurige buikpijnklachten ontstaan. Het helpt om de ongesteldheid zoveel mogelijk te onderdrukken met medicijnen met hormonen. Daarnaast kunnen pijnstillers helpen de pijnklachten te verminderen. Soms is een operatie nodig om endometriose vast te stellen en zo mogelijk te verwijderen. In sommige gevallen kan endometriose ertoe leiden dat zwanger worden moeizaam lukt. Frisius MC Leeuwarden is een kandidaat level-2 endometriose expertisecentrum. We voeren multidisciplinaire behandelingen en complexe (robot geassisteerde) ingrepen voor diep infiltrerende endometriose samen met de gynaecologen, urologen en chirurgen.
Uw pijnklachten kunnen ook een andere oorzaak hebben die we gaan onderzoeken.
Zwanger worden is niet altijd vanzelfsprekend. Als u ongewenst kinderloos bent, kan een fertiliteitsbehandeling een oplossing zijn. Daarvoor moeten we eerst weten waarom het zwanger worden nog niet gelukt is. Soms ligt de oorzaak bij de vrouw, soms bij de man, soms bij allebei en soms blijft de reden onbekend.
Mogelijke behandeling
U krijgt altijd eerst een oriënterend gesprek met uw gynaecoloog of arts voortplantingsgeneeskunde. Het is belangrijk dat uw partner meekomt naar het consult. Daarna volgt een basisonderzoek waarvan u de uitkomsten bespreekt met uw behandelaar. Afhankelijk van de resultaten leggen we het vervolgtraject met u vast. We bieden u meerdere fertiliteitsbehandelingen zoals reageerbuisbevruchting en inseminaties of een fertiliteitsverhogende operatie. Wat voor u het meest geschikt is, hangt af van de oorzaken van uw kinderloosheid.
Meerdere miskramen
Het krijgen van een miskraam is een emotionele gebeurtenis, die vaak een leven lang bijblijft. Het kan zijn dat er medische en/of psychosociale begeleiding bij nodig is. De gynaecologen Leeuwarden bieden u deze begeleiding op de polikliniek ‘meerdere miskramen’ , wanneer u twee of meer miskramen heeft gehad. De begeleiding bestaat uit gesprekken, onderzoeken, voorlichting en preventie, door een team van artsen, verpleegkundigen en doktersassistenten van het fertiliteitsteam.
Op gynaecologisch gebied kunnen verschillende vormen van kanker voorkomen. We onderscheiden baarmoederkanker, baarmoederhalskanker, eierstokkanker en schaamlipkanker.
De gynaecologen van Frisius MC zijn betrokken in het vaststellen van de verschillende soorten gynaecologische kankers. De behandelingen en controles vinden zo mogelijk plaats in Leeuwarden en Heerenveen en soms is doorverwijzing naar het UMCG in Groningen nodig. Hieronder leest u meer informatie over verschillende soorten gynaecologische kanker.
Baarmoederhalskanker
Baarmoederhalskanker heet in medische termen cervixcarcinoom. Het is kanker van de baarmoedermond of hals, het onderste deel van de baarmoeder wat in de vagina uitsteekt. Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het humaan papilloma virus (HPV). In Nederland krijgen ongeveer 800 vrouwen per jaar baarmoederhalskanker. Jaarlijks overlijden zo’n 200 vrouwen aan deze ziekte.
Baarmoederkanker
Baarmoederkanker heet in medische termen endometriumcarcinoom. Het is kanker van het baarmoederslijmvlies. Meestal ontstaat het bij vrouwen na de overgang. Het eerste signaal is vaak bloedverlies of bruine afscheiding. Wanneer u deze klacht heeft zal de huisarts u altijd doorsturen voor verder onderzoek. Meestal is er sprake van een onschuldige oorzaak van het bloedverlies maar in 10% van de vrouwen blijkt er baarmoederkanker te zijn.
Eierstok- en eileiderkanker
De medische term voor eierstokkanker is ovariumcarcinoom. Het is een kwaadaardige aandoening die uitgaat van het weefsel van de eierstok of de eileider. In Nederland krijgen ongeveer 1100 vrouwen per jaar eierstokkanker. De ziekte komt vaker voor bij oudere vrouwen. De gemiddelde leeftijd waarop deze ziekte voorkomt is 70 jaar. Over het ontstaan van eierstokkanker is weinig bekend. Bij ongeveer 10 procent van de vrouwen met eierstokkanker speelt een erfelijke oorzaak een rol. Deze vrouwen zijn vaak draagster van een een zogenaamde genmutatie. De bekendste zijn mutaties in het BRCA1- of BRCA2-gen.
Erfelijke kanker
Kanker is een veel voorkomende ziekte. In ongeveer 10% van de gevallen is kanker erfelijk. Als er aanwijzingen zijn voor erfelijkheid dan kan dat reden zijn voor erfelijkheidsonderzoek via de klinisch geneticus. Als bij dit onderzoek een erfelijke aanleg wordt gevonden, dan kan dit van belang zijn voor uzelf en voor uw familieleden. Ook kan de uitkomst van erfelijkheidsonderzoek van belang zijn voor uw behandeling.
Bij gynaecologische kanker kan er sprake zijn van erfelijke kanker bij eierstokkanker en/of baarmoederkanker. De andere gynaecologische kankersoorten zijn niet erfelijk.
Schaamlipkanker
Schaamlipkanker, of vulvacarcinoom, is een kwaadaardige aandoening van de huid van de vulva. De vulva bestaat uit de schaamlippen en de clitoris. Schaamlipkanker is een zeldzaam soort kanker. De behandeling hiervan vindt dan ook plaats in een gespecialiseerd oncologisch centrum, zoals het UMCG.
Heeft u geen of weinig zin in vrijen? Heeft u pijn bij het vrijen of een ander seksueel probleem? Het kan zijn dat uw klacht het gevolg is van een ziekte of behandeling. Een seksuoloog is een arts of een psycholoog die zowel naar de lichamelijke als psychosociale (psychische en maatschappelijke) kanten van een seksueel probleem kijkt.
Tijdens uw bezoek op de polikliniek nemen we uitgebreid de tijd om uw hulpvraag te verhelderen.
Vulva is een overkoepelende term voor de uitwendige geslachtsdelen van de vrouw. Vrouwen vinden problemen met hun vulva vaak erg vervelend. Er kan sprake zijn van jeuk, pijn en seksuele problemen. Herkent u deze problemen? Wacht dan niet te lang en blijf er zeker niet mee rondlopen.
Speciaal vulvaspreekuur
De gynaecologen hebben voor deze klachten een speciaal spreekuur ingericht. Om uw klachten te kunnen verhelpen, werken op de speciale vulvapolikliniek meerdere specialismen samen zoals de gynaecoloog, arts seksuoloog en een dermatoloog. Juist door de goede samenwerking op de vulvapoli zijn klachten vaak snel te verhelpen.
Tijdens een eerste gesprek overlegt u altijd met de gynaecoloog en de dermatoloog. Op verzoek kunt u ook een afspraak krijgen voor seksuologische begeleiding.
Problemen met de bekkenbodem kunnen leiden tot diverse aandoeningen waar meerdere specialismen bij betrokken zijn zoals gynaecologie, maag- darm- en leverartsen, urologie, chirurgie en fysiotherapie. Klachten in het bekkenbodemgebied gaan onder meer over incontinentie of verzakkingen. Veelvoorkomende klachten bij incontinentie zijn het verlies van urine bij bijvoorbeeld niezen, lachen of zwaar tillen. Er zijn ook vrouwen die de plas moeilijk op kunnen houden en bij de eerste aandrang geen uitstel verdragen. Ook het niet op kunnen houden van ontlasting kan voorkomen.
Verzakkingen
Bij een verzakking komen diverse klachten voor. Veel vrouwen ervaren lage rugpijn, pijn in de onderbuik of hebben klachten bij het plassen en/of de stoelgang. Ook komen seksuele problemen voor. Er zijn meerdere oorzaken van een verzakking: zwangerschap en bevalling, overgewicht, veel hoesten of een zwaar tillend beroep.
Het Bekkenbodem Expertisecentrum Leeuwarden van Frisius MC heeft een topklinische erkenning. Dit betekent dat u bij ons terechtkunt voor gespecialiseerde zorg bij complexe bekkenbodemklachten.
Meer informatie zwangerschap en bevallen
Wanneer wel of geen medische begeleiding?
In Nederland wordt zorg ingedeeld in eerstelijns- en tweedelijnszorg. Eerstelijnszorg betekent dat er geen medische behandeling nodig is en dan word je tijdens de zwangerschap begeleid door eerstelijns verloskundigen. Maar soms ontstaan er tijdens uw zwangerschap risico's. Zoals een te hoge bloeddruk of (licht) bloedverlies. Mogelijk heeft u dan alsnog een medische behandeling of medische controles nodig. We noemen dit ook wel een ‘medische indicatie’.
Wat is het verschil tussen eerste en tweedelijnszorg?
Als er een medische indicatie is, krijgt u tweedelijnszorg. Dit betekent dat u onder controle bent in het ziekenhuis. Bij Frisius MC krijgt u dan zorg van gynaecologen, arts-assistenten, klinisch verloskundigen, physician assistants (zij nemen medische taken over van een medisch specialist) en verpleegkundigen. Samen begeleiden ze u tijdens uw zwangerschap. Vaak spreken we van een medische indicatie als:
- Er risico's zijn geweest bij een eerdere bevalling
- Er risico's zijn in de huidige zwangerschap
- Er ziektes (geweest) zijn
Bent u voor uw zwangerschap bij ons onder controle? Maakt u zich zorgen over uw kind of over uw gezondheid tijdens je zwangerschap? Bespreek twijfels en zorgen altijd met ons. Maakt u zich ongerust, neem dan contact met ons op, ook in de avond, nacht of het weekend.
Wanneer moet ik contact opnemen met het ziekenhuis?
Neem in elk geval contact op:
- Bij vaginaal bloedverlies
- Bij hoofdpijn, sterretjes zien, braken, pijn in bovenbuik
- Bij minder bewegingen van je kind dan anders
- Bij nog geen 37 weken zwanger en buikpijn of rugpijn die komt en gaat
- Bij vruchtwaterverlies
Wat zijn de contactgegevens?
- Frisius MC Heerenveen: telefoonnummer 0513 - 685 640
- Frisius MC Leeuwarden: telefoonnummer verloskamers 058 - 286 14 55 of de polikliniek
Hoe bepaalt het ziekenhuis hoe snel ik geholpen moet worden (triage)?
Om goed in te schatten hoe snel u geholpen moet worden, werken we volgens de triagewijzer in de verloskunde. Triage is het inschatten van urgentie van uw vraag en is een bekend begrip in de zorg. Als u als zwangere vrouw belt met klachten, pakken we dit op een vaste manier op. We bepalen volgens een vaste werkwijze de urgentie van de klachten. Zo zorgen we ervoor dat patiënten met de meeste spoed als eerste hulp krijgen. Dit helpt ons om de zorg goed te organiseren en de beste zorg te geven aan alle patiënten. Deze video geeft uitleg over triage in de verloskunde.
U kunt bevallen in Frisius MC Heerenveen of Leeuwarden. Als u een medische indicatie heeft, bevalt u in het ziekenhuis. Een medische indicatie betekent dat u tijdens de zwangerschap en/of de bevalling extra controle krijgt vanwege de risico's. Uw verloskundige beoordeelt of het nodig is om contact te zoeken met een gynaecoloog. Vaak bent u dan tijdens uw zwangerschap al begeleid door een gynaecoloog.
Het is ook mogelijk dat u tijdens of na uw thuisbevalling toch naar het ziekenhuis moet komen. Bijvoorbeeld als de weeën niet op gang komen. Of als uw kindje in het vruchtwater heeft gepoept.
Kan ik kiezen voor een poliklinische bevalling in Frisius MC?
Wilt u graag in het ziekenhuis bevallen, ook als u geen medische indicatie heeft? Dat noemen we een poliklinische bevalling. Bijvoorbeeld omdat u dit een veilig idee vindt omdat er goede zorg in de buurt is als dat nodig is. Hier mag u zelf voor kiezen. Poliklinisch bevallen kan in Frisius MC Heerenveen en Leeuwarden. Maakt u de keuze om in Frisius MC te bevallen, dan gaat u naar een verloskamer. Meestal begeleidt uw eigen verloskundige u tijdens uw bevalling. Alleen als uw bevalling anders gaat dan gepland, vraagt uw verloskundige de gynaecoloog om hulp.
De meeste vrouwen bevallen tussen de 37e en de 42e week van de zwangerschap. Dat is 3 weken voor en 2 weken na de uitgerekende datum. Uw verloskundige berekent aan het begin van uw zwangerschap uw uitgerekende datum. Dat is de datum waarop u 40 weken zwanger bent.
Een bevalling begint meestal met weeën. Een wee voelt als een heftige kramp in uw onderbuik. De pijn komt langzaam op, wordt steeds erger en daarna weer minder. Dit wisselt elkaar af. Soms breken bij een bevalling eerst de vliezen. In de meeste gevallen breken de vliezen pas als de weeën al zijn begonnen.
Wie bel ik als ik onder begeleiding ben van een eigen (eerstelijns) verloskundige?
Als u bevalling is begonnen belt u thuis al uw verloskundige. De verloskundige bepaalt het moment waarop u naar het ziekenhuis gaat. Hij of zij neemt contact op met de afdeling om te overleggen of er plek is voor een poliklinische bevalling.
Wanneer en wie bel ik als ik onder begeleiding ben van een gynaecoloog?
U belt als u:
- Een uur pijnlijke, regelmatige weeën hebt. Deze weeën komen iedere 5 minuten terug en houden ongeveer 60 seconden aan.
- Buikpijn of weeën hebt en u bent nog geen 37 weken zwanger.
- Vruchtwater verliest.
- Vruchtwater ziet dat groen, bruin of geel van kleur is. Het kan dan zijn dat uw kind in het vruchtwater heeft gepoept.
- Bloed verliest.
- Bezorgd bent bent over uw situatie.
- Andere redenen heeft die u eerder met uw gynaecoloog heeft besproken.
Wat zijn de contactgegevens?
Onder behandeling in Frisius MC Heerenveen? Bel dan: 0513 - 685 640
Onder behandeling in Frisius MC Leeuwarden? Bel dan: 058 - 286 14 55
Er kunnen verschillende redenen zijn waarom uw baby geboren wordt via een keizersnede. Een keizersnede kan van tevoren afgesproken zijn maar kan ook tijdens de bevalling worden besloten. Uw gynaecoloog bespreekt dit met u. De keizersnede gebeurt meestal onder verdoving van een ruggenprik. Op de operatiekamer is altijd een groot team aanwezig, de verpleegkundige van de verloskamers is er ook bij.
Hoe verloopt een keizersnede?
De operatie duurt ongeveer 45 minuten. Uw baby wordt meestal binnen een kwartier na het begin van de operatie geboren. U en uw partner kunnen meekijken door een venster en kunnen jullie baby geboren zien worden. Bij een keizersnede blijft de baby tijdens de operatie zo lang mogelijk bij de moeder op de borst liggen. Bij Frisius MC Leeuwarden werken we met een concord-opvangtafel om de baby daarna op te leggen. Zo kan de navelstreng uitkloppen en de baby dicht bij moeder en partner blijven. Deze keizersnede heet ‘natuurlijke keizersnede’, ook wel ‘gentle sectio’ genoemd.
Kan ik mijn baby zelf aanpakken tijdens een geplande keizersnede?
Als het medisch verantwoord is, is de zogenaamde 'maternal assisted c-section (MAC)' mogelijk bij een geplande keizersnede. Dit kan in Frisius MC Heerenveen. Bij een MAC mag de moeder zelf haar baby uit de buik tillen. De operatie verloopt iets anders, omdat de moeder met haar handen in het steriele operatiegebied komt. Zij krijgt een steriele jas en operatiehandschoenen aan.
Wanneer ga je naar huis?
Afhankelijk van het herstel van u en uw baby gaat u na 24 uur of enkele dagen na de operatie weer naar huis. Als u naar huis mag, kunt u zelf contact opnemen met de kraamzorg. De verpleegkundige laat uw verloskundige weten dat u naar huis gaat. U krijgt een afspraak voor een nacontrole bij de gynaecoloog.
We organiseren geen (online) voorlichting voor zwangeren.
- Bekijk hier de opname van een eerdere voorlichting over bevallen in Frisius MC Heerenveen.
- Binnenkort volgt uitgebreidere informatie over bevallen in Frisius MC Leeuwarden.
Bij Frisius MC Leeuwarden kunt u ervoor kiezen om te bevallen in bad. Warm water helpt vaak om te ontspannen. Het kan ook zorgen voor minder pijn en een rustigere bevalling. We hebben vier bevalbaden op onze afdeling. U kunt gebruikmaken van een bad als er op dat moment één beschikbaar is en als uw medische situatie dit toelaat.
Voor een badbevalling heeft u een speciaal badbevallingspakket nodig. In dit pakket zitten materialen die zorgen voor een veilige en hygiënische bevalling. Dit pakket kost € 90,- en is voor eigen rekening. Deze pakketten zijn aan te schaffen op de afdeling Verloskunde. Wilt u weten of een badbevalling bij u past? Bespreek het dan met uw verloskundige of gynaecoloog. Samen kijkt u wat mogelijk is.
Bij Frisius MC Heerenveen kunt u op dit moment niet bevallen in bad. Wel is er een bad beschikbaar om te ontspannen in de fase voor de bevalling. Vanaf 2027 is bevallen in bad ook mogelijk in Heerenveen.
Bent u onverwacht of ongewenst zwanger en weet u niet wat u moet doen? Stichting Beschermde Wieg is er om u te helpen bij het nemen van een weloverwogen beslissing. Overweegt u afstand te doen van uw baby zonder dat iemand daar vanaf weet? Weet dat u er niet alleen voor staat. Frisius MC Heerenveen beschikt over een beschermde wiegkamer. We bieden deze kamer samen met stichting Beschermde Wieg aan.
Meer over de kamer en hoe we u kunnen helpen leest u op de website van de stichting.
Topklinische zorg
Het Bekkenbodem Expertisecentrum Leeuwarden van Frisius MC heeft een topklinische erkenning. Dit betekent dat u bij ons terechtkunt voor gespecialiseerde zorg bij complexe bekkenbodemklachten. In dit centrum werken verschillende specialisten nauw samen. Zij hebben veel ervaring met onderzoek en behandeling van deze klachten.
Voor wie is het expertisecentrum?
In het Bekkenbodem Expertisecentrum behandelen we zowel vrouwen als mannen met complexe bekkenbodemklachten.
Patiënten worden naar het Bekkenbodem Expertisecentrum verwezen wanneer zij klachten hebben in verschillende delen van de bekkenbodem. De bekkenbodem bestaat uit spieren en bindweefsel onder in het bekken. Deze spieren ondersteunen onder andere de blaas, darmen en bij vrouwen de baarmoeder.
Als de bekkenbodem niet goed werkt, kunnen verschillende klachten ontstaan. Voorbeelden zijn een verzakking, incontinentie voor urine of ontlasting, obstipatie of moeite met plassen. Sommige patiënten hebben pijn in het bekkengebied, pijn bij het vrijen of pijn in de balzak. Deze klachten kunnen veel invloed hebben op het dagelijks leven.
Samenwerking tussen specialisten
Bekkenbodemklachten hebben vaak meerdere oorzaken. Daarom werken in het Bekkenbodem Expertisecentrum verschillende specialisten samen. Denk aan een gynaecoloog, uroloog, chirurg, maag-darm-leverarts (MDL-arts), seksuoloog en bekkenfysiotherapeut.
Samen onderzoeken zij de klachten en stellen zij een diagnose. Door deze samenwerking kunnen we de klachten vanuit verschillende kanten bekijken. Zo kunnen we een behandelplan maken dat goed past bij de situatie van de patiënt.
Behandeling die bij u past
Voor bekkenbodemklachten zijn verschillende behandelingen mogelijk. Welke behandeling het beste is, hangt af van de klachten en de oorzaak.
Soms is een operatie nodig. In andere gevallen kan medicatie helpen. Ook bekkenfysiotherapie kan een belangrijke rol spelen. Daarbij leert de patiënt de bekkenbodemspieren beter gebruiken. Voor sommige patiënten kan een pessarium helpen. Dit is een hulpmiddel dat een verzakking ondersteunt.
Bij chronische bekkenpijn kan begeleiding helpen, zoals cognitieve gedragstherapie. Deze behandeling kan patiënten helpen om beter met langdurige pijn om te gaan.
Bij Frisius MC vinden we samen beslissen belangrijk. De arts en de patiënt bespreken samen de mogelijke behandelingen. We kijken naar de voordelen en nadelen van elke optie. Ook bespreken we wat voor de patiënt belangrijk is in het dagelijks leven. Zo kiezen we samen de behandeling die het beste past.
Opleiding, onderzoek en innovatie
De specialisten van het Bekkenbodem Expertisecentrum dragen ook bij aan opleiding en onderwijs. Daarnaast doen zij wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe inzichten en behandelingen.
Door zorg, onderzoek en opleiding te combineren, blijven we onze kennis ontwikkelen. Zo verbeteren we de zorg voor patiënten met complexe bekkenbodemklachten.

